4+ΟΡΓΑΝΩΣΗ+ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ+ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ+ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ,+ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

=ΟΜΑΔΑ 4η= Η εγκατάσταση Ελλήνων στην Αίγυπτο, πριν από το 19ο αιώνα, ήταν μεμονωμένη. Όμως, η άσχημη οικονομική κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, τότε που η χώρα μας έκανε τα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος, ύστερα από τη νικηφόρα επανάσταση του 1821, έκανε μεγάλο αριθμό Ελλήνων να εγκατασταθούν στην Αίγυπτο. Και στην επιλογή τους αυτή, φαίνεται ότι βοήθησαν και τα ευεργετικά μέτρα που είχε λάβει ο για μία τεσσαρακονταετία διοικητής της Αιγύπτου, Μωχάμετ Άλι, προσπαθώντας να ενθαρρύνει την εγκατάσταση ξένων εμπόρων.

 Ο Μωχάμετ Άλι, τουρκαλβανός από την Καβάλα, διοίκησε την Αίγυπτο από το 1805 ως το 1848 και κατά την περίοδο που άρχισαν να εγκαθίστανται ομαδικά οι Έλληνες στην επικράτειά του, είχε αρχίσει μία διαδικασία ανεξαρτητοποίησης της Αιγύπτου από τον Σουλτάνο.  Και στο πλαίσιο αυτό, δεν εμπόδισε τις δραστηριότητες των Αιγυπτιωτών Ελλήνων προς υποστήριξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Ελλάδος. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, όταν το Μάϊο του 1820 έφτασε στην Αίγυπτο ο αξιωματικός της Φιλικής Εταιρείας, Αντώνιος Πελοπίδας, για να μυήσει και να οργανώσει τους Έλληνες της Αιγύπτου, ο Μωχάμετ Άλι, παρ΄ότι πληροφορήθηκε το σκοπό της επίσκεψής του, δεν εμπόδισε το έργο του. Υπάρχει και μία άλλη παράμετρος που εξηγεί την ελληνική μετανάστευση στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ευθ. Σουλογιάννη, μετά την πτώση του Μεσολογγίου και την κατοχή της Πελοποννήσου από αιγυπτιακά στρατεύματα, περίπου 12.000 γυναικόπαιδα, αλλά και αρκετοί άνδρες, πουλήθηκαν σε παζάρια της Αιγύπτου και της Μέσης Ανατολής. «Οι δούλοι αυτοί, είτε εξαφανίστηκαν, είτε αποτέλεσαν τον πυρήνα για την ανάπτυξη τω ν ελληνικών παροικιών της Αιγύπτου τον 19ο αιώνα».
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/357.jpg width="250" height="279" align="center"]] ||
 * Οι έλληνες μαθητές της Αμπετείου Σχολής στο Κάιρο ||


 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/352.jpg width="250" height="198" align="center"]] ||
 * Ελληνική εκδήλωση με πλήθος κόσμου την περίοδο ακμής του Ελληνισμού της Αιγύπτου ||

 Την περίοδο 1830-1881, οπότε σημειώνεται το πρώτο κύμα μαζικής μετανάστευσης Ελλήνων στην Αίγυπτο, αρχίζει και η οργάνωση του ελληνισμού της Αιγύπτου σε συλλόγους και κοινότητες. Γρήγορα δημιουργήθηκαν σχολεία, εκκλησίες και νοσοκομεία. 
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/355a.jpg width="250" height="157" align="center"]] ||
 * Τα εργοστάσια της Ελληνικής Ιδιοκτησίας ζυθοποιίας «Τown Brewery» στην Αλεξάνδρεια ||

 Εκεί που διέπρεψαν οι συμπατριώτες μας στην Αίγυπτο, ήταν οι τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, της βιομηχανίας και των τραπεζών. Έμειναν στην ιστορία αρκετές ελληνικές οικογένειες που διέπρεψαν στην Αίγυπτο, όπως των αδελφών Τοσίτσα, Μπενάκη, Στουρνάρα, Ζιζίνια, Αβέρωφ, Τσανακλή, Ντ΄ Αναστάση, Καζούλη, Ζερβουδάκη κ.α. Με προσπάθειες της οικογένειας Τοσίτσα, που είχε την επιστασία των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου, λειτούργησε το πρώτο ελληνικό προξενείο στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Κάϊρο, στο Πορτ-Σάϊντ, τη Μανσούρα κ.α. 
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/365a.jpg width="250" height="308" align="center"]] ||
 * Αναμνηστική πλάκα για τα 150 χρόνια της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας, που γιορτάστηκαν το 1993 ||

 Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το 80% της αιγυπτιακής οικονομικής ζωής, κινούνταν από Έλληνες. Οι οποίοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τη βιομηχανία του βάμβακος, όπως οι Ράλλης, Βασιλόπουλος, Μπενάκης, Κάρταλης, Ζεμπίνης, Ροδοκανάκης, Πελαβάκης κ.α. Το ίδιο συνέβη στη βαμβακοκαλλιέργεια, στην αμπελουργία, στην παραγωγή και εμπορία καπνού, στη βιομηχανία οινοπνευματωδών, το καπνεμπόριο κ.α. 
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/364.jpg width="250" height="185" align="center"]] ||
 * Το Ελληνικό Προξενικό Κακουργιοδικείο στην Αλεξάνδρεια το 1945. Λειτουργούσε ως ανεξάρτητη δικαστική αρχή στο πλαίσιο της Ελληνικής Κοινότητας ||

 Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι η πρώτη Τράπεζα στην Αίγυπτο, ήταν αυτή που δημιούργησε η οικογένεια Συναδινού με την επωνυμία «Αγγλο-Αιγυπτιακή Τράπεζα», ενώ από Έλληνες δημιουργήθηκαν και η «Τράπεζα της Αλεξανδρείας» καθώς και η «Γενική Τράπεζα της Αλεξάνδρειας».

 Είναι γνωστή, εξάλλου, η πνευματική ακμαιότητα του ελληνισμού της Αιγύπτου εκείνη την περίοδο, η σημαντική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία. Πολλά θέατρα και κινηματογράφοι ήταν ελληνικά, ενώ το 1860 εκδόθηκε και το πρώτο περιοδικό έντυπο στα ελληνικά, για να ακολουθήσουν αμέσως μετά πολλά περιοδικά, όπως τα «Γράμματα» και η «Νέα Ζωή». 
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/370.jpg width="250" height="361" align="center"]] ||

 Η πνευματική ζωή των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, καταύγαζε και την μητροπολιτική Ελλάδα, με κορυφαίο το μεγάλο της τέκνο, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, ενώ υπήρξαν και πολλοί άλλοι διανοούμενοι, όπως ο πεζογράφος Νίκος Νικολαίδης, ο Στρατής Τσίρκας, ο Τίμος Μαλάνος, ο Πέτρος Μάγνης, η Μαρία Ιορδανίδου. Επίσης, καλλιτεχνικοί δημιουργοί, όπως οι ζωγράφοι Κ. Παρθένης και Δ. Λίτσας, οι γλύπτες Α. Λαζαρίδης και Θ. Θωμόπουλος και στο χώρο της μουσικής οι Τζίνα Μπαχάουερ, ο Μάνος Λοίζος και ο Γιάννης Χρήστου. 
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/357.jpg width="250" height="279" align="center"]] ||
 * Οι έλληνες μαθητές της Αμπετείου Σχολής στο Κάιρο ||

 Η παρακμή της ισχυρής μέχρι τότε παρουσίας του ελληνισμού της Αιγύπτου, ήρθε με την επανάσταση του 1952, όταν η κυβέρνηση Νάσερ, εθνικοποίησε τη βιομηχανία βάμβακος, γεγονός που οδήγησε πρώτους τους μεγάλους Έλληνες επιχειρηματίες να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο. Η επέκταση των εθνικοποιήσεων και σε άλλους κλάδους της οικονομίας, αλλά και η έκρυθμη κατάσταση που δημιουργήθηκε σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, κορύφωσε τη φυγή του αιγυπτιώτη ελληνισμού.  Στο διάστημα 1957-1962, το 70% των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, εγκατέλειψαν τη χώρα. Από αυτούς, 50.000 κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα και άλλες 50.000 περίπου προς τη Νότια Αφρική και άλλες χώρες της Αφρικής. Παρέμειναν τότε περίπου 20.000 άτομα, για να μείνουν τελικά τα τελευταία χρόνια περίπου 2.000 Έλληνες.  Στην Αίγυπτο, φαίνεται ότι γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια να αναθερμανθούν οι «ιστορικοί δεσμοί» για να διερευνηθούν οι ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται και κάποια αναθέρμανση του ελληνικού στοιχείου στο μέλλον.
 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/353.jpg width="250" height="185" align="center"]] ||
 * Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε επίσκεψή του στις πυραμίδες της Γκίζας στις 24 Απριλίου 1915 ||


 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/351.jpg width="250" height="177" align="center"]] ||
 * Οι μαθήτριες του «Αχιλλοπούλειου» παρελαύνουν σε σχολικές επιδείξεις στα μέσα της δεκαετίας του ’50, στο κοινοτικό στάδιο της Αλεξάνδρειας ||

Και αρκετοί είναι αυτοί που εκτιμούν, ότι ο ελληνισμός της Αιγύπτου, κατ’ εξαίρεσιν, έχει μέλλον. Με το σκεπτικό που αναπτύσσεται σχετικά, η Αλεξάνδρεια εδώ είναι η πύλη της Αφρικής προς την Ευρώπη και είναι κοντά μας.


 * [[image:http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/images/369a.jpg width="250" height="378" align="center"]] ||
 * Τελετή περιφοράς των λειψάνων της Αγ. Αικατερίνης στην Ιερά Μονή Σινά ||

Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει από Έλληνες, εντός Αιγύπτου, αρκετές επενδύσεις σε διάφορους τομείς με σημαντικά αποτελέσματα και πολύ θετικές προοπτικές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο όμιλος Βαρδινογιάννη, ο οποίος επιχειρεί και γεωτρήσεις για πετρέλαιο και ο ιδιοκτήτης της Χαρτοποιίας Θράκης, κ. Ζερίτης. Η επιχείρηση του κ. Ζερίτη με την επωνυμία «Flora-Pyramis», έχει έντονη την παρουσία της στην αιγυπτιακή αγορά (παράγει χαρτομάνδηλα, χαρτιά κουζίνα ακόμη και χαρτί υγείας παρά τη θρησκευτική αντίληψη και νοοτροπία των Αιγυπτίων

**Η προσφορά του Ελληνισμού της Αιγύπτου στο Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο**

Πολύτιμη ήταν η συνδρομή του Ελληνισμού της Αιγύπτου και της Ελληνικής Κοινότητας του Καϊρου τα χρόνια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Με την κήρυξη του Πολέμου του 40 ανταποκρίθηκε και ανέλαβε δράση διαθέτοντας όλα τα μέσα της στον αγώνα.

 Οταν η έγινε η επιστράτευση των Ελλήνων της Αιγύπτου η Ελληνική Κοινότητα Καϊρου παραχώρησε στα Στρατολογικά Γραφεία τις αίθουσες της Ξενακείου Σχολής, όπου αργότερα εγκαταστάθηκαν τα πρώτα γραφεία των Ελληνικών Δυνάμεων και το Ελληνικό Φρουραρχείο Καϊρου. Στα Κοινοτικά εκπαιδευτήρια στεγάστηκαν πολλά ελληνικά υπουργεία και κρατικές διαχειρίσεις.

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> Σημαντικότατη βοήθεια προς τις Ενοπλες Δυνάμεις του Εθνους στη Μέση Ανατολή αποτέλεσε η διάθεση του Κοινοτικού Νοσοκομείου. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 1941 - 1944 νοσηλεύθηκαν στο Νοσοκομείο της Κοινότητας περίπου 9.000 οπλίτες και αξιωματικοί των Ελληνικών Στρατιωτικών Μονάδων.

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> Παράλληλα το Νοσοκομείο παρείχε τη δύσκολη εκείνη περίοδο πολύτιμες υπηρεσίες στα μέλη των 1.500 οικογενειών των επιστράτων της περιφέρειας Καϊρου και περιχώρων, καθώς και στους πρόσφυγες που ήρθαν από την Ελλάδα.

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> Στο έργο αυτό συνέβαλε τα μέγιστα και το Σώμα Ελληνίδων Εθελοντριών Νοσοκόμων Αιγύπτου Τμήμα Καϊρου που σύστησε η Ελληνική Κοινότητα Καϊρου.

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> Αλλά και στο μέτωπο του πολέμου η συμβολή των Ελλήνων της Αιγύπτου ήταν πολύτιμη. Συγκεκριμένα με την επιστράτευση ομογενών που έμεναν μόνιμα στη χώρα συγκροτήθηκε το “Αρχηγείο Φάλαγγος Ελλήνων Αιγύπτου”, ενώ το Φεβρουάριο του 1941 συγκροτήθηκε στην Αλεξάνδρεια “Ελληνικό Τάγμα Πεζικού”, το οποίο αποτέλεσε και τον πυρήνα του ελληνικού στρατού της Μέσης Ανατολής. Από τους 900 άνδρες του Τάγματος οι 400 ήταν εθελοντές.

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> Μεγάλος αριθμός Αιγυπτιωτών συμμετείχε και στην 1η Ελληνική Ταξιαρχία. Στις επιχειρήσεις του Ελ Αλαμέιν και στην τελική μάχη (23 Οκτωβρίου 1942) έλαβαν μέρος πολλοί Ελληνες της Αιγύπτου, καθώς στο 1ο Τάγμα της Ταξιαρχίας όλοι σχεδόν οι άνδρες ήταν Ελληνες της Αιγύπτου. <span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;">Πολλοί Ελληνες της Αιγύπτου που ανήκαν στο 7ο Τάγμα της Β’ Ελληνικής Ταξιαρχίας έπεσαν ηρωικά για την πατρίδα στο Ρίμινι. Αξιοσημείωτη ήταν και η συμβολή των ανδρών του Ελληνισμού της Αιγύπτου στη στελέχωση της αναγενόμενης τότε Ελληνικής Αεροπορίας. Οι μαχητικές μοίρες των πολεμικών αεροπλάνων με τους Ελληνες Αιγυπτιώτες κατέπληξαν με την ηρωική τους δράση το Συμμαχικό Στρατηγείο

<span style="color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; font-style: normal; font-weight: normal; orphans: 2; widows: 2;"> *Πηγή: (Εφημερίδα Νέο Φως - Η προσφορά του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο)

<span style="border: initial none initial; color: #000000; font-family: Verdana; font-size: 9pt; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;">** Η διαχρονική πορεία του ελληνισμού στην Αφρική **

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;">Η εγκατάσταση Ελλήνων στην Αίγυπτο, πριν από το 19ο αιώνα, ήταν μεμονωμένη. Όμως, η άσχημη οικονομική κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, τότε που η χώρα μας έκανε τα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος, ύστερα από τη νικηφόρα επανάσταση του 1821, έκανε μεγάλο αριθμό Ελλήνων να εγκατασταθούν στην Αίγυπτο. Και στην επιλογή τους αυτή, φαίνεται ότι βοήθησαν και τα ευεργετικά μέτρα που είχε λάβει ο για μία τεσσαρακονταετία διοικητής της Αιγύπτου, Μωχάμετ Άλι, προσπαθώντας να ενθαρρύνει την εγκατάσταση ξένων εμπόρων.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Ο Μωχάμετ Άλι, διοίκησε την Αίγυπτο από το 1805 ως το 1848 και κατά την περίοδο που άρχισαν να εγκαθίστανται ομαδικά οι Έλληνες στην επικράτειά του, είχε αρχίσει μία διαδικασία ανεξαρτητοποίησης της Αιγύπτου από τον Σουλτάνο.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Και στο πλαίσιο αυτό, δεν εμπόδισε τις δραστηριότητες των Αιγυπτιωτών Ελλήνων προς υποστήριξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Ελλάδος. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, όταν το Μάϊο του 1820 έφτασε στην Αίγυπτο ο αξιωματικός της Φιλικής Εταιρείας, Αντώνιος Πελοπίδας, για να μυήσει και να οργανώσει τους Έλληνες της Αιγύπτου, ο Μωχάμετ Άλι, παρ΄ ότι πληροφορήθηκε το σκοπό της επίσκεψής του, δεν εμπόδισε το έργο του.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Υπάρχει και μία άλλη παράμετρος που εξηγεί την ελληνική μετανάστευση στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ευθ. Σουλογιάννη, μετά την πτώση του Μεσολογγίου και την κατοχή της Πελοποννήσου από αιγυπτιακά στρατεύματα, περίπου 12.000 γυναικόπαιδα, αλλά και αρκετοί άνδρες, πουλήθηκαν σε παζάρια της Αιγύπτου και της Μέσης Ανατολής. «Οι δούλοι αυτοί, είτε εξαφανίστηκαν, είτε αποτέλεσαν τον πυρήνα για την ανάπτυξη τω ν ελληνικών παροικιών της Αιγύπτου τον 19ο αιώνα».

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Την περίοδο 1830-1881, οπότε σημειώνεται το πρώτο κύμα μαζικής μετανάστευσης Ελλήνων στην Αίγυπτο, αρχίζει και η οργάνωση του ελληνισμού της Αιγύπτου σε συλλόγους και κοινότητες. Γρήγορα δημιουργήθηκαν σχολεία, εκκλησίες και νοσοκομεία.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Εκεί που διέπρεψαν οι συμπατριώτες μας στην Αίγυπτο, ήταν οι τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, της βιομηχανίας και των τραπεζών. Έμειναν στην ιστορία αρκετές ελληνικές οικογένειες που διέπρεψαν στην Αίγυπτο, όπως των αδελφών Τοσίτσα, Μπενάκη, Στουρνάρα, Ζιζίνια, Αβέρωφ, Τσανακλή, Ντ΄ Αναστάση, Καζούλη, Ζερβουδάκη κ.α. Με προσπάθειες της οικογένειας Τοσίτσα, που είχε την επιστασία των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου, λειτούργησε το πρώτο ελληνικό προξενείο στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Κάϊρο, στο Πορτ-Σάϊντ, τη Μανσούρα κ.α.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το 80% της αιγυπτιακής οικονομικής ζωής, κινούνταν από Έλληνες. Οι οποίοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τη βιομηχανία του βάμβακος, όπως οι Ράλλης, Βασιλόπουλος, Μπενάκης, Κάρταλης, Ζεμπίνης, Ροδοκανάκης, Πελαβάκης κ.α. Το ίδιο συνέβη στη βαμβακοκαλλιέργεια, στην αμπελουργία, στην παραγωγή και εμπορία καπνού, στη βιομηχανία οινοπνευματωδών, το καπνεμπόριο κ.α.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι η πρώτη Τράπεζα στην Αίγυπτο, ήταν αυτή που δημιούργησε η οικογένεια Συναδινού με την επωνυμία «Αγγλο-Αιγυπτιακή Τράπεζα», ενώ από Έλληνες δημιουργήθηκαν και η «Τράπεζα της Αλεξανδρείας» καθώς και η «Γενική Τράπεζα της Αλεξάνδρειας».

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Είναι γνωστή, εξάλλου, η πνευματική ακμαιότητα του ελληνισμού της Αιγύπτου εκείνη την περίοδο, η σημαντική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία. Πολλά θέατρα και κινηματογράφοι ήταν ελληνικά, ενώ το 1860 εκδόθηκε και το πρώτο περιοδικό έντυπο στα ελληνικά, για να ακολουθήσουν αμέσως μετά πολλά περιοδικά, όπως τα «Γράμματα» και η «Νέα Ζωή».

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Η πνευματική ζωή των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, καταύγαζε και την μητροπολιτική Ελλάδα, με κορυφαίο το μεγάλο της τέκνο, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, ενώ υπήρξαν και πολλοί άλλοι διανοούμενοι, όπως ο πεζογράφος Νίκος Νικολαίδης, ο Στρατής Τσίρκας, ο Τίμος Μαλάνος, ο Πέτρος Μάγνης, η Μαρία Ιορδανίδου. Επίσης, καλλιτεχνικοί δημιουργοί, όπως οι ζωγράφοι Κ. Παρθένης και Δ. Λίτσας, οι γλύπτες Α. Λαζαρίδης και Θ. Θωμόπουλος και στο χώρο της μουσικής οι Τζίνα Μπαχάουερ, ο Μάνος Λοίζος και ο Γιάννης Χρήστου.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Η παρακμή της ισχυρής μέχρι τότε παρουσίας του ελληνισμού της Αιγύπτου, ήρθε με την επανάσταση του 1952, όταν η κυβέρνηση Νάσερ, εθνικοποίησε τη βιομηχανία βάμβακος, γεγονός που οδήγησε πρώτους τους μεγάλους Έλληνες επιχειρηματίες να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο. Η επέκταση των εθνικοποιήσεων και σε άλλους κλάδους της οικονομίας, αλλά και η έκρυθμη κατάσταση που δημιουργήθηκε σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, κορύφωσε τη φυγή του αιγυπτιώτη ελληνισμού.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Στο διάστημα 1957-1962, το 70% των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, εγκατέλειψαν τη χώρα. Από αυτούς, 50.000 κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα και άλλες 50.000 περίπου προς τη Νότια Αφρική και άλλες χώρες της Αφρικής. Παρέμειναν τότε περίπου 20.000 άτομα, για να μείνουν τελικά τα τελευταία χρόνια περίπου 2.000 Έλληνες. <span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Στην Αίγυπτο, φαίνεται ότι γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια να αναθερμανθούν οι «ιστορικοί δεσμοί» για να διερευνηθούν οι ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται και κάποια αναθέρμανση του ελληνικού στοιχείου στο μέλλον.

<span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;"> Και αρκετοί είναι αυτοί που εκτιμούν, ότι ο ελληνισμός της Αιγύπτου, κατ’ εξαίρεσιν, έχει μέλλον. Με το σκεπτικό που αναπτύσσεται σχετικά, η Αλεξάνδρεια εδώ είναι η πύλη της Αφρικής προς την Ευρώπη και είναι κοντά μας. <span style="border: initial none initial; color: #4f4f4f; font-family: 'Segoe UI','Trebuchet MS',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 13pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin-top: 0.48cm; padding: 0cm;">ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ





**ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ**

**ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ** **ΚΕΝΥΑ, ΤΑΝΖΑΝΙΑ, ΟΥΓΚΑΝΤΑ, ΡΟΥΑΝΤΑ, ΜΠΟΥΡΟΥΝΤΙ, ΜΑΛΑΟΥΙ, ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ, ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ, ΖΑΜΠΙΑ**

Της Ελένης Λαζίδου και του Νίκου Μεταξίδη **Ιστορική επισκόπηση**

Οι πρώτοι Έλληνες έφτασαν στην Aνατολική και Nοτιοανατολική Αφρική (Κένυα, Ταγκανίκα/Τανζανία, Ουγκάντα, Ρουάντα, Μπουρούντι, Νιασαλάνδη/Μαλάουι, Μοζαμβίκη, Νότια Ροδεσία/Ζιμπάμπουε και Βόρεια Ροδεσία/Ζάμπια) στα τέλη του 19ου αιώνα, και συνέχισαν να μεταναστεύουν στην ίδια περιοχή ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1960, οπότε και άρχισαν να αποχωρούν λόγω των εθνικοποιήσεων στα πρόσφατα ανεξαρτητοποιημένα κράτη.

Οι πρωτοπόροι εργάστηκαν αρχικά ως υπάλληλοι γερμανικών κατασκευαστικών εταιρειών στην Μέση Ανατολή. Όταν οι Γερμανοί ξεκίνησαν, στη δεκαετία του 1890, την κατασκευή σιδηροδρόμων στις αποικίες τους στην ανατολική Αφρική (οι οποίες ώς το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου κάλυπταν τα εδάφη της σημερινής Τανζανίας, του Μπουρούντι και της Ρουάντα), οι Έλληνες τους ακολούθησαν και παρέμειναν στην περιοχή ακόμη και μετά την ήττα των Κεντρικών Δυνάμεων, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίζοντας στο εξής τη δράση σε συνεργασία με τους Βρετανούς. Οι τελευταίοι τους επέτρεψαν να αγοράσουν τα εγκαταλελειμμένα αγροκτήματα των Γερμανών, γεγονός που έπεισε και άλλους έλληνες μετανάστες να στραφούν προς την Aνατολική Αφρική.

Στη Nοτιοανατολική Αφρική οι Έλληνες εμφανίστηκαν κυρίως ακολουθώντας την κατασκευή των σιδηροδρομικών δικτύων που κατασκεύαζαν οι άγγλοι αποικιοκράτες. Οι εργασίες στις σιδηροδρομικές γραμμές από το Σόλσμπουρι (το σημερινό Χαράρε, πρωτεύουσα της Ζιμπάμπουε) ώς την Μπέιρα (Μοζαμβίκη) (1899) και τη Νότια Αφρική (1904), που κατασκεύαζε η British South Africa Company, προσήλκυσαν Έλληνες, τόσο ως εργάτες και εργολήπτες, στην κατασκευή τους, όσο και ως υπαλλήλους των σιδηροδρόμων, αργότερα.

Η ανεξαρτησία όμως των περισσότερων κρατών της περιοχής στη δεκαετία του 1960 δημιούργησε δυσμενείς συνθήκες για τους ξένους επιχειρηματίες. Η εσωτερική πολιτική π.χ. του Νιερέρε στην Τανζανία έπεισε την πλειονότητα των Ελλήνων της χώρας να την εγκαταλείψουν.

Η φυγή των Ελλήνων της Τανζανίας, που αποτελούσαν τον κύριο μοχλό του Ελληνισμού της Ανατολικής Αφρικής, επέφερε το μαρασμό σε όλες της ελληνικές κοινότητες της περιοχής. Οι περισσότεροι είτε επέστρεψαν στην Ελλάδα είτε μετανάστευσαν σε νοτιότερα κράτη της υποσαχάριας Αφρικής. **Δημογραφική εξέλιξη και οικονομικές δραστηριότητες.**

Το 1913 περισσότεροι από 200 Έλληνες ζούσαν στην Ταγκανίκα (σημερινή Τανζανία) και μετά τους Γερμανούς και τους Βρετανούς αποτελούσαν την τρίτη σε μέγεθος κοινότητα ξένων στη χώρα. Ώς το 1929 ο αριθμός τους τριπλασιάστηκε. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία μας, ως και τη δεκαετία του 1960 ζούσαν στην Κένυα και την Τανζανία 2.500 περίπου Έλληνες, από τους οποίους απομένουν σήμερα μόλις 200 άτομα. Το 85% ζούσε και εργαζόταν στην Τανζανία.

Οι σημαντικότερες πόλεις ελληνικών εγκαταστάσεων στην Τανζανία ήταν το Νταρες Σαλάαμ, η Τάνγκα, η Αρούσα, το Μόσι και η Ιρίνγκα. H Ζάμπια (πρώην Βόρεια Ροδεσία) προσήλκυσε ελάχιστους Έλληνες, αντίθετα με τη Ζιμπάμπουε (πρώην Νότια Ροδεσία), όπου αναπτύχθηκαν, μερικές από τις ακμαιότερες ελληνικές κοινότητες.

Οι Έλληνες της Ζιμπάμπουε εγκαταστάθηκαν στις μεγάλες πόλεις, το Σόλσμπουρι, Μπουλαγουάγιο και Ουμτάλι. Αντίθετα στην Κένυα, πάνω από το 80% των Ελλήνων εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα Ναϊρόμπι και τα περίχωρά της. Στην Ουγκάντα και το Μπουρούντι οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν επίσης στις αντίστοιχες πρωτεύουσες.

Ώς το 1950 το 30% των Ελλήνων των χωρών αυτών προερχόταν από νησιά του Αιγαίου και συγκεκριμένα κατά 85% από την Κρήτη, τη Σάμο, την Τένεδο, τη Λέσβο, τη Ρόδο, τη Χίο, τη Λήμνο και την Ίμβρο, το 25% από την Κύπρο και το υπόλοιπο 45% από την ηπειρωτική Ελλάδα (30%) και τη Μικρά Ασία (15%). Οι Έλληνες της Νότιας Ροδεσίας κατάγονταν κυρίως από τα Δωδεκάνησα και την Κύπρο. Η Νότια Ροδεσία προσήλκυσε και παιδιά Ελλήνων της Μοζαμβίκης, των οποίων οι γονείς ήθελαν να τα μορφώσουν με το αγγλικό εκπαιδευτικό σύστημα, στέλνοντάς τα είτε εκεί είτε στη Νότιο Αφρική. Από το 1950 ο αριθμός των Ελλήνων της περιοχής αυξήθηκε χάρη στις γεννήσεις, αλλά και στην άφιξη συμπατριωτών τους από άλλα κράτη της Αφρικής, κυρίως από την Αίγυπτο.

Από το 1950, λοιπόν, το ένα τρίτο σχεδόν αποτελούνταν από Έλληνες που είχαν γεννηθεί και μεγαλώσει στην Αφρική. Στα χρόνια, μάλιστα, της ακμής (1940-1965), το 90% περίπου των παιδιών των ελλήνων μεταναστών της περιοχής είχαν γεννηθεί στην ανατολική Αφρική από Έλληνες γονείς ή μικτά ζευγάρια.

Οι Έλληνες της Μοζαμβίκης προέρχονταν κυρίως από τη Νότια Αφρική, στην οποία και κατέληξαν όταν, εξαιτίας των εθνικοποιήσεων αλλά και του εμφυλίου πολέμου, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα μετά το 1975, οπότε κηρύχθηκε ανεξάρτητη. Η ελληνική παροικία της Μοζαμβίκης αποτελούνταν κυρίως από νησιώτες στην καταγωγή (Κάσο, Λήμνο, Κρήτη), οι οποίοι εργάστηκαν είτε σε ατμοπλοϊκές εταιρείες είτε δραστηριοποιήθηκαν σε ελεύθερα επαγγέλματα (εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, φούρνους, ξενοδοχεία). Σήμερα οι Έλληνες της παροικίας είναι ελάχιστοι (λιγότεροι από 20 άτομα).

Τα θεμέλια, ωστόσο, της οικονομικής δραστηριότητας των Ελλήνων στην Aνατολική Αφρική είχαν θέσει οι πρωτοπόροι των αρχών του 20ού αιώνα.Ανάμεσά τους και Έλληνες που ασχολήθηκαν με τη γεωργία, πριν από την αποχώρηση των Γερμανών. Οι έλληνες αγρότες καθιέρωσαν στην περιοχή την καλλιέργεια του καφέ και ανέπτυξαν την καλλιέργεια του σχινόδεντρου και του βαμβακιού. Οι Έλληνες, εξάλλου, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εισαγωγή της καλλιέργειας του καπνού στη Ροδεσία.

Έτσι, παρά το γεγονός ότι καταγράφηκαν 41 διαφορετικά επαγγέλματα Ελλήνων, τέσσερα μόνο αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80% του συνόλου τους. πρόκειται για ιδιοκτήτες αγροκτημάτων και τους υπαλλήλους τους, για εργολάβους και μηχανικούς. Τα τέσσερα αυτά επαγγέλματα είναι ουσιαστικά εκείνα που άσκησαν οι πρώτοι Έλληνες και τα οποία συνέχισαν όσοι τους διαδέχτηκαν, εδραιώνοντας τη φήμη τους μεταξύ Ευρωπαίων και αυτοχθόνων.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί, πως με τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ώς τα τέλη του Eμφύλιου στην Ελλάδα, ένας στους πέντε Έλληνες της περιοχής ασχολήθηκε με το εμπόριο. Κατά τη διάρκεια, λοιπόν, αυτής της πενταετίας, οι Έλληνες προσπάθησαν να πάρουν τα ηνία του εμπορίου από τους Ινδούς, χωρίς, όμως, τελικά να το κατορθώσουν. Σύμφωνα με την έρευνα του Ιωάννη Τσόντου, μεταξύ των Ελλήνων υπήρξαν και 120 χρυσοθήρες, που διέμειναν στην περιοχή της Λούπα (Τανζανία) από το 1923 ώς το 1946, οπότε και την εγκατέλειψαν λόγω δυσμενών συνθηκών.

Το γεγονός, λοιπόν, ότι περισσότερο από το 80% ασχολήθηκε ουσιαστικά με δύο τομείς, τη γεωργία και την κατασκευή έργων, οδήγησε στη συσπείρωση των ελληνικών κοινοτήτων της περιοχής και την αλληλεξάρτηση των μελών τους.

Στη Νότια Ροδεσία το εμπόριο και οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις αποτελούσαν επίσης τις κύριες δραστηριότητες των Ελλήνων, καθώς η οικονομία της χώρας βασιζόταν στη γεωργική παραγωγή και την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 το εμπόριο απασχολούσε το 63% των Ελλήνων, ενώ το 8,5% ήταν υπάλληλοι στους σιδηροδρόμους, το 7,5% καπνοπαραγωγοί, το 2,5% κτηνοτρόφοι και το 2,2% ασχολούνταν με την οικοδομή.

Στη Νότια Ροδεσία σημειώθηκε την περίοδο αυτή μια ιδιαιτερότητα που αφορούσε στην ανάπτυξη της βιομηχανίας, η οποία προσήλκυσε πολλούς Έλληνες και Κύπριους. Έτσι η μετανάστευση Ελλήνων και Κυπρίων προς την περιοχή αυτή συνεχίστηκε. Το αποδεικνύουν και οι αριθμοί, καθώς ενώ το 1941 οι Έλληνες της Νότιας Ροδεσίας δεν ξεπερνούσαν τη χιλιάδα, το 1956 έφταναν τους 2.500. Στη Βόρεια Ροδεσία υπήρχαν περίπου 500 Έλληνες τη δεκαετία του 1950, ενώ τη δεκαετία του 1990 ζούσαν περίπου 700 Έλληνες, από τους οποίους οι μισοί ήταν κυπριακής καταγωγής.

Στο Μαλάουι οι Έλληνες, στην πλειοψηφία τους, ήταν ιδιοκτήτες αγροκτημάτων με κύρια καλλιέργεια τα καπνά. Στο Μπουρούντι, στην πόλη Μπουζουμπούρα, Έλληνες, ήδη από το 1930, ασχολούνταν με την αλιεία στη λίμνη Ταγκανίκα. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο απαντούν στη περιοχή Έλληνες, καταγόμενοι από τη Μυτιλήνη και τη Σάμο, να ασχολούνται με την αλιεία. Το 1958 υπήρχαν δώδεκα αλιευτικά σκάφη στη λίμνη, που ανήκαν σε Έλληνες. **Κοινοτική οργάνωση και κοινωνικές δραστηριότητες**

Με εξαίρεση τους Ιμβρίους, οι Έλληνες της Aνατολικής Αφρικής προτίμησαν να οργανωθούν σε κοινότητες σύμφωνα με την πόλη διαμονής τους στην Αφρική και όχι τον τόπο γέννησής τους στην Ελλάδα (Ελληνική Κοινότητα Αρούσας,Τανζανίας ή Ανατολικής Αφρικής).

Το Νοέμβριο του 1942, με παρέμβαση του μητροπολίτη Αξώμης Νικόλαου, δημιουργήθηκε η Ένωση Ελλήνων Τανζανίας, η οποία αποφάσισε την ίδρυση ενός κεντρικού εθνικού ταμείου για την Aνατολική Αφρική, στο οποίο καλούνταν να συμβάλλουν και οι Έλληνες της Κένυας και της Ουγκάντας. Σκοπός του ταμείου ήταν η ίδρυση σχολείων και εκκλησιών, η πληρωμή ιερέων, καθώς και η οικονομική ενίσχυση των άπορων ομογενών.

Στο μεταξύ οι Έλληνες της ανατολικής Αφρικής, με πρωτοστάτες τους κατοίκους του Νταρ ες Σαλαάμ, είχαν συστήσει ήδη από το Δεκέμβριο του 1940 την Επιτροπή Περιθάλψεως Απόρων Οικογενειών Επιστράτων, με μηνιαία συνδρομή 1.665 λιρών και σκοπό τη συνδρομή των ομογενών που δοκιμάζονταν από τις συνέπειες του Πολέμου. Αξίζει, επίσης, να σημειώσουμε πως αμέσως μετά την λήξη του Εμφύλιου στην Ελλάδα, οι Έλληνες της Τανζανίας ψήφισαν καινούργιο καταστατικό, με κύριο σκοπό την ένωσή τους, ανεξάρτητα από τις πολιτικές τους πεποιθήσεις.

Εκτός από τις οργανώσεις τοπικού χαρακτήρα, οι Έλληνες ίδρυσαν και σωματεία κοινωνικού χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα οργανώσεις γυναικών ή αθλητικά σωματεία, που είχαν ως αποτέλεσμα την επαφή με άτομα άλλων εθνοτήτων. Στην περίπτωση, ωστόσο, της υποσαχάριας Αφρικής οφείλουμε να σημειώσουμε το διαχωρισμό μεταξύ κοινωνικής ενσωμάτωσης στο πλαίσιο του αποικιοκρατικού καθεστώτος και των ανεξάρτητων κρατών.

Στην πρώτη περίπτωση, οι σχέσεις των Ελλήνων, αρχικά με τους Γερμανούς και στη συνέχεια με τους Βρετανούς, ήταν άριστες. Παρά την αποδοχή, πάντως, των νέων αφρικανικών καθεστώτων, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για κοινωνική ενσωμάτωση των Ελλήνων στο νέο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Αυτός ήταν, άλλωστε, και ένας από τους κύριους λόγους που εγκατέλειψαν την Aνατολική Αφρική στη δεκαετία του 1960. Εξαίρεση, ίσως, σε αυτόν τον κανόνα αποτέλεσαν οι Έλληνες της Κένυας και της Ζιμπάμπουε.

Στην Κενυα, μετά την απελευθέρωση, έχουμε την εκλογή ενός υπουργού ελληνικής καταγωγής και την ανάδειξη ενός μικρού αριθμού Ελλήνων σε συμβούλους και συνεργάτες αφρικανών πολιτικών. Στη Ζιμπάμπουε, παρά το γεγονός ότι τα ελληνικά συμφέροντα συμπορεύτηκαν με αυτά των λοιπών Ευρωπαίων, μετά την ανεξαρτησία της χώρας (1980) η ελληνική παροικία παρέμεινε ισχυρή, αν και τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1980 πάνω από 250.000 λευκοί μετανάστευσαν έστω και προσωρινά, όπως φάνηκε αργότερα στη Νότια Αφρική.

Στη χώρα αυτή οι Έλληνες πέτυχαν οικονομική και κοινωνική καταξίωση. Εκτός από επιτυχημένοι επιχειρηματίες, υπήρξαν και σημαντικές προσωπικότητες στους τομείς των γραμμάτων και της επιστήμης. Συγκεκριμένα στη Ζάμπια υπήρξε η ιδιαίτερα ξεχωριστή περίπτωση του Α. Σαρδάνη, από την Κύπρο, τον οποίο ο πρόεδρος Κάουντα διόρισε το 1965 πρόεδρο της Industrial Development Corporation, σκοπός της οποίας ήταν η προώθηση της ανάπτυξης της έως τότε ανύπαρκτης βιομηχανίας της χώρας, και το 1969 γραμματέα του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Ορυχείων.

Όσον αφορά στις πολιτιστικές επιδόσεις των Ελλήνων, μπορούμε να πούμε ότι η λήξη του Εμφύλιου στην Ελλάδα σημάδεψε μια νέα εποχή στην ιστορία της αναδιοργάνωσης των κοινοτήτων, με τη σύσταση καινούργιων εθνικών και πολιτιστικών συλλόγων. Από τις αρχές του 1950 ξεκίνησε και η έκδοση του περιοδικού Το Μήνυμα, με στόχο την πολιτιστική αφύπνιση των ομογενών. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η δεκαετία του 1950 αποτέλεσε τη “χρυσή” εποχή τους, η εξάρτησή τους από τη Βρετανία είχε καταστροφικές συνέπειες στη μετέπειτα τύχη τους.

Σήμερα, παρά το μικρό αριθμό Ελλήνων που παραμένει στην περιοχή, γίνονται ακόμη προσπάθειες για την αναδιοργάνωση των κοινοτήτων τους και τη διάσωση των περιουσιών τους. Η ορθόδοξη ελληνική ιεραποστολή του Ναϊρόμπι, μια από τις πιο δραστήριες σε ολόκληρη την ήπειρο, βοηθά με κάθε τρόπο στην ανάπτυξη αγαθών σχέσεων ανάμεσα στους ομογενείς και τους αυτόχθονες κατοίκους της Aνατολικής Αφρικής. ||

**ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ**
 * **ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ**

Η εγκατάσταση Ελλήνων στην Αίγυπτο, πριν από το 19ο αιώνα, ήταν μεμονωμένη. Όμως, η άσχημη οικονομική κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, τότε που η χώρα μας έκανε τα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος, ύστερα από τη νικηφόρα επανάσταση του 1821, έκανε μεγάλο αριθμό Ελλήνων να εγκατασταθούν στην Αίγυπτο.

Στην επιλογή τους αυτή, φαίνεται ότι βοήθησαν και τα ευεργετικά μέτρα που είχε λάβει ο για μία τεσσαρακονταετία διοικητής της Αιγύπτου, Μωχάμετ Άλι, προσπαθώντας να ενθαρρύνει την εγκατάσταση ξένων εμπόρων. Ο Μωχάμετ Άλι, τουρκαλβανός από την Καβάλα, διοίκησε την Αίγυπτο από το 1805 ως το 1848 και κατά την περίοδο που άρχισαν να εγκαθίστανται ομαδικά οι Έλληνες στην επικράτειά του,είχε αρχίσει μία διαδικασία ανεξαρτητοποίησης της Αιγύπτου από τον Σουλτάνο.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν εμπόδισε τις δραστηριότητες των Αιγυπτιωτών Ελλήνων προς υποστήριξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Ελλάδος.Έτσι,σύμφωνα με ορισμένες πηγές, όταν το Μάϊο του 1820 έφτασε στην Αίγυπτο ο αξιωματικός της Φιλικής Εταιρείας, Αντώνιος Πελοπίδας, για να μυήσει και να οργανώσει τους Έλληνες της Αιγύπτου, ο Μωχάμετ Άλι, παρ΄ ότι πληροφορήθηκε το σκοπό της επίσκεψής του, δεν εμπόδισε το έργο του.

Υπάρχει και μία άλλη παράμετρος που εξηγεί την ελληνική μετανάστευση στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ευθ. Σουλογιάννη, μετά την πτώση του Μεσολογγίου και την κατοχή της Πελοποννήσου από Αιγυπτιακά στρατεύματα, περίπου 12.000 γυναικόπαιδα,αλλά και αρκετοί άνδρες, πουλήθηκαν σε παζάρια της Αιγύπτου και της Μέσης Ανατολής.«Οι δούλοι αυτοί, είτε εξαφανίστηκαν, είτε αποτέλεσαν τον πυρήνα για την ανάπτυξη των Ελληνικών παροικιών της Αιγύπτου τον 19ο αιώνα». Την περίοδο 1830-1881, οπότε σημειώνεται το πρώτο κύμα μαζικής μετανάστευσης Ελλήνων στην Αίγυπτο, αρχίζει και η οργάνωση του ελληνισμού της Αιγύπτου σε συλλόγους και κοινότητες.Γρήγορα δημιουργήθηκαν σχολεία, εκκλησίες και νοσοκομεία.

Εκεί που διέπρεψαν οι συμπατριώτες μας στην Αίγυπτο, ήταν οι τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, της βιομηχανίας και των τραπεζών.Έμειναν στην ιστορία αρκετές ελληνικές οικογένειες που διέπρεψαν στην Αίγυπτο, όπως των αδελφών Τοσίτσα, Μπενάκη, Στουρνάρα, Ζιζίνια, Αβέρωφ, Τσανακλή,Ντ΄ Αναστάση, Καζούλη, Ζερβουδάκη κ.α. Με προσπάθειες της οικογένειας Τοσίτσα, που είχε την επιστασία των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου,λειτούργησε το πρώτο ελληνικό προξενείο στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Κάϊρο, στο Πορτ-Σάϊντ, τη Μανσούρα κ.α.

Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το 80% της αιγυπτιακής οικονομικής ζωής, κινούνταν από Έλληνες. Οι οποίοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τη βιομηχανία του βάμβακος,όπως οι Ράλλης, Βασιλόπουλος, Μπενάκης, Κάρταλης, Ζεμπίνης, Ροδοκανάκης, Πελαβάκης κ.α. Το ίδιο συνέβη στη βαμβακοκαλλιέργεια, στην αμπελουργία, στην παραγωγή και εμπορία καπνού, στη βιομηχανία οινοπνευματωδών,το καπνεμπόριο κ.α. Πρέπει να αναφερθεί ότι η πρώτη Τράπεζα στην Αίγυπτο,ήταν αυτή που δημιούργησε η οικογένεια Συναδινού με την επωνυμία «Αγγλο-Αιγυπτιακή Τράπεζα», ενώ από Έλληνες δημιουργήθηκαν και η «Τράπεζα της Αλεξανδρείας» καθώς και η «Γενική Τράπεζα της Αλεξάνδρειας».

Είναι γνωστή, εξάλλου, η πνευματική ακμαιότητα του ελληνισμού της Αιγύπτου εκείνη την περίοδο, η σημαντική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία. Πολλά θέατρα και κινηματογράφοι ήταν ελληνικά, ενώ το 1860 εκδόθηκε και το πρώτο περιοδικό έντυπο στα ελληνικά, για να ακολουθήσουν αμέσως μετά πολλά περιοδικά, όπως τα «Γράμματα» και η «Νέα Ζωή».

Η πνευματική ζωή των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, καταύγαζε και την μητροπολιτική Ελλάδα, με κορυφαίο το μεγάλο της τέκνο, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, ενώ υπήρξαν και πολλοί άλλοι διανοούμενοι, όπως ο πεζογράφος Νίκος Νικολαίδης, ο Στρατής Τσίρκας, ο Τίμος Μαλάνος, ο Πέτρος Μάγνης, η Μαρία Ιορδανίδου. Επίσης, καλλιτεχνικοί δημιουργοί, όπως οι ζωγράφοι Κ. Παρθένης και Δ. Λίτσας, οι γλύπτες Α.Λαζαρίδης και Θ. Θωμόπουλος και στο χώρο της μουσικής οι Τζίνα Μπαχάουερ, ο Μάνος Λοίζος και ο Γιάννη Χρήστου.

Η παρακμή της ισχυρής μέχρι τότε παρουσίας του ελληνισμού της Αιγύπτου, ήρθε με την επανάσταση του 1952, όταν η κυβέρνηση Νάσερ, εθνικοποίησε τη βιομηχανία βάμβακος,γεγονός που οδήγησε πρώτους τους μεγάλους Έλληνες επιχειρηματίες να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο. Η επέκταση των εθνικοποιήσεων και σε άλλους κλάδους της οικονομίας,αλλά και η έκρυθμη κατάσταση που δημιουργήθηκε σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, κορύφωσε τη φυγή του αιγυπτιώτη ελληνισμού.

Στο διάστημα 1957-1962, το 70% των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, εγκατέλειψαν τη χώρα. Από αυτούς, 50.000 κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα και άλλες 50.000 περίπου προς τη Νότια Αφρική και άλλες χώρες της Αφρικής.Παρέμειναν τότε περίπου 20.000 άτομα, για να μείνουν τελικά τα τελευταία χρόνια περίπου 2.000 Έλληνες.

Στην Αίγυπτο, φαίνεται ότι γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια να αναθερμανθούν οι «ιστορικοί δεσμοί» για να διερευνηθούν οι ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται και κάποια αναθέρμανση του ελληνικού στοιχείου στο μέλλον.Και αρκετοί είναι αυτοί που εκτιμούν, ότι ο ελληνισμός της Αιγύπτου, κατ’ εξαίρεσιν, έχει μέλλον. Με το σκεπτικό που αναπτύσσεται σχετικά,η Αλεξάνδρεια εδώ είναι η πύλη της Αφρικής προς την Ευρώπη και είναι κοντά μας.

Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει από Έλληνες, εντός Αιγύπτου, αρκετές επενδύσεις σε διάφορους τομείς με σημαντικά αποτελέσματα και πολύ θετικές προοπτικές.Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο όμιλος Βαρδινογιάννη, ο οποίος επιχειρεί και γεωτρήσεις για πετρέλαιο και ο ιδιοκτήτης της Χαρτοποιίας Θράκης, κ. Ζερίτης. Η επιχείρηση του κ. Ζερίτη με την επωνυμία «Flora-Pyramis»,έχει έντονη την παρουσία της στην αιγυπτιακή αγορά (παράγει χαρτομάνδηλα, χαρτιά κουζίνα ακόμη και χαρτί υγείας παρά τη θρησκευτική αντίληψη και νοοτροπία των Αιγυπτίων). ||

http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/egypt.html http://omogeneia.ana-mpa.gr/specials/africa/part_a/egypt.html http://sites.google.com/site/xereteoti/Home/prosopikotetes

//__** · Ο ελληνισμός σήμερα **__//<span style="color: #333333; font-family: Verdana,Arial,Tahoma,Calibri,Geneva,sans-serif; line-height: normal; margin-bottom: 0cm;">

___________________

Περίπου 3.800 Έλληνες ζουν σήμερα στην Αίγυπτο, κυρίως στην Αλεξάνδρεια, το Κάιρο, αλλά και την Ισμαηλία και το Πορτ-Σαΐντ, όπου υπάρχουν οργανωμένες ελληνικές κοινότητες, όπως και μεμονωμένα άτομα στο Σινά και την Άνω Αίγυπτο.

Οι Ελληνικές Κοινότητες κατέχουν, σήμερα, σημαντικότατα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία προσπαθούν να εκμεταλλευτούν, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ενώ προβαίνουν σε σημαντικές για την παροικιακή ζωή εκδηλώσεις, οι οποίες κρατούν υψηλό το ηθικό και το πνεύμα των ομογενών.

Συντηρούν, επίσης, ιδρύματα παροχής βοήθειας σε αναξιοπαθούντες και τροφοδοτούν με έμψυχο υλικό τα Ελληνικά Σχολεία και τους ευάριθμους Συλλόγους, Συνδέσμους, Ομίλους και Αδελφότητες.

Οι σημαντικότερες οργανώσεις των Ελλήνων στην Αίγυπτο σήμερα είναι: η Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας (1843), η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου, η οποία ιδρύθηκε το 1904, ενώ από το 1856 έως και το 1904 λειτουργούσε ανεπίσημα με την επωνυμία «Ελληνορθόδοξη Κοινότητα», οι Ελληνικοί Ναυτικοί Όμιλοι Αλεξανδρείας και Καΐρου (1930), τα Ελληνικά Εμπορικά Επιμελητήρια Καΐρου και Αλεξανδρείας, η Ένωση Νεολαίας Ελλήνων Αλεξανδρείας, ο Σύλλογος Ελληνικής Νεολαίας Καΐρου και η Αμπέτειος Σχολή Καΐρου.

___________________

· Η κοινότητα Καΐρου

_________________

Η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου εφαρμόζει μια δυναμική πολιτική προσέγγισης της παροικίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού (ΓΓΑΕ), του Υπουργείου Εξωτερικών, η κοινότητα ανακαινίζει και συντηρεί τα σχολικά κτίρια, τον Κοινοτικό Ναό και έχει θέσει σε λειτουργία ξενώνα επισκεπτών. Επίσης, εκδίδει 15ήμερο ενημερωτικό δελτίο, ενισχύει χρηματικά τους συλλόγους για την ανακαίνιση των εντευκτηρίων τους και εξασφαλίζει τα προς το ζην για περίπου 150 οικογένειες.

Στην πρωτεύουσα της Αιγύπτου βρίσκεται και το Ελληνικό Νοσοκομείο Καΐρου, ιδιοκτησίας της Κοινότητας, το οποίο επιτελεί έργο φιλάνθρωπο και κοινωφελές, παρέχοντας ιατρική περίθαλψη επιπέδου, τόσο στους Αιγυπτιώτες Έλληνες, όσο και στους Αιγύπτιους ασφαλισμένους των κρατικών υπηρεσιών. Το κτιριακό του συγκρότημα απλώνεται σε 16.400 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνει δύο νοσηλευτικές πτέρυγες, το Κοινοτικό Γηροκομείο, το Περίπτερο των Ευεργετών και το Ναό του Αγίου Παντελεήμονα. Σε περίπτωση διάλυσης της Κοινότητας, η περιουσία της περιέρχεται στο Ελληνικό Δημόσιο, για το λόγο δε αυτό η Ελληνική Πολιτεία πρέπει να μεριμνά για τη βελτίωση του Νοσοκομείου.

Ένας από τους βασικούς στόχους της Κοινότητας είναι η διαφύλαξη και διάδοση της ιστορίας και της κληρονομιάς του Ελληνισμού του Καΐρου, με ειδικές εκδόσεις και εκθέσεις. Τα «Αχιλλοπούλεια», που θεσμοθέτησε και πραγματοποιούνται, περιοδικά, στο Κάιρο και το Βόλο, εξυπηρετούν αυτόν τον σκοπό. Παράλληλα, καλλιεργούν τους δεσμούς της παροικίας με την Ελλάδα, εισάγοντας και την παράμετρο των εμπορικών συναλλαγών, οι οποίες αποτελούν μια άλλου είδους επένδυση για το μέλλον.

Άλλος στόχος είναι η διαμόρφωση των προϋποθέσεων, που θα ενθαρρύνουν τους Έλληνες της παροικίας να παραμείνουν στην Αίγυπτο. Η Κοινότητα δραστηριοποιεί τους νέους, στηρίζοντάς τους με υποτροφίες και φροντίζοντας για τη σταδιοδρομία τους.

Στο Κάιρο λειτουργεί και Μορφωτικό Κέντρο για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε Αιγυπτίους και σε Ελληνόπουλα που πηγαίνουν σε ξενόγλωσσα σχολεία, αλλά και για την διάδοση του ελληνικού πολιτισμού.

Τα Ελληνόπουλα του Καΐρου έχουν σήμερα στη διάθεσή τους νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο, όλα συγκεντρωμένα σε ένα οικοδομικό τετράγωνο, στην περιοχή Άιν Σαμς (Ηλιούπολη).

Τα τελευταία χρόνια, σε συνεργασία με την ελληνική Πολιτεία, η Κοινότητα καταβάλλει έντονες προσπάθειες για να βελτιώσει την ποιότητα της παρερχομένης εκπαίδευσης, χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικούς υπολογιστές σε καθημερινή βάση, καλά εξοπλισμένο εργαστήριο Φυσικής και Χημείας και προσθήκη ζωγραφικής και μουσικής.

Για την ενίσχυση της γνώσης των ελληνικών -κάτι απαραίτητο για τα παιδιά αλλά και για τους γονείς στους μικτούς γάμους- παραδίδονται απογευματινά ενισχυτικά μαθήματα.

Η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου, σε συνεργασία με την Εφορεία Αμπετείου Σχολής, έχει προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό της υποδομής και στο εξωραϊσμό του Σπετσεροπουλείου και του νηπιαγωγείου, ενώ παράλληλα διαμορφώθηκε γήπεδο αθλοπαιδιών.

_______________________________

· Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας

_____________________________

Η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας, διαθέτει τα εξής Ιδρύματα: τον Οίκο Ευγηρίας Αντωνιάδη-Κανισκιέρη, το Μπενάκειο Συσσίτιο, την Κοινωνική Πρόνοια, τα σχολεία Τοσιτσαία Πρατσίκειος Δημοτική Σχολή, Νηπιαγωγείο, Παιδικός Σταθμός και το Αβερώφειο Γυμνάσιο και Λύκειο, κοιμητήρια, κοινοτικό Εντευκτήριο (πρώην Αθλητική Ένωση Ελλήνων Αλεξανδρείας) κ.ά.

Υπό την αιγίδα της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας στεγάζονται στο Κοινοτικό Τετράγωνο (Chatby), χωρίς καμία επιβάρυνση ή ενοίκιο, το Ελληνικό Γενικό Προξενείο της Ελλάδας, η Ελληνική Φιλαρμονική, το Γραφείο του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), η Ένωση Νεολαίας Ελλήνων Αλεξανδρείας, το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών, το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Εκπαιδευτικών Αλεξανδρείας και το Ελληνικό Ινστιτούτο Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού.

Επίσης, υπό την αιγίδα της Κοινότητας φιλοξενείται, χωρίς καμία επιβάρυνση, σε διώροφη κτιριακή ιδιοκτησία, έξω από το τετράγωνο, ο Σύλλογος Ελλήνων Επιστημόνων «Πτολεμαίος ο Α΄».

Παρά τα όποια προβλήματα, η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας συνεχίζει να προσφέρει κοινωνικές υπηρεσίες: σχολεία, γηροκομείο, ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη, συσσίτιο, υποτροφίες. Στο έργο της βοηθείται από την ελληνική Πολιτεία, με αποστολή εκπαιδευτικών και οικονομικές παροχές. Σημειώνεται ότι για τη συντήρηση των κτιρίων του κοινοτικού τετραγώνου (Chatby) έχει εγκριθεί από τη Γενική Διεύθυνση Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) μεγάλο πρόγραμμα.

Στην Αλεξάνδρεια υπάρχει, επίσης, Παράρτημα του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (1994), που λειτουργεί από το 1994 ως μονάδα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού για Αιγυπτίους. Από το 1999, το Παράρτημα Αλεξανδρείας είναι εξεταστικό κέντρο Πιστοποιήσεως Ελληνομάθειας, σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας του Υπουργείου Πολιτισμού.

Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στον Ελληνικό Ναυτικό Όμιλο Αλεξάνδρειας. Πρόκειται για ιστορικό σωματείο, που ιδρύθηκε το 1909, με άκρως ικανοποιητικό αριθμό μελών για τα σημερινά, ομογενειακά δεδομένα και με αξιόλογη δραστηριότητα -κυρίως κοινωνική και πολιτιστική και κατά δεύτερον αθλητική. Διατηρεί μεγάλο κτίριο εγκαταστάσεων σε προνομιούχο παραλιακή τοποθεσία του κέντρου της πόλης, σε κοντινή απόσταση από την εικαζόμενη θέση του Φάρου της Αλεξάνδρειας.

Ύστερα από επίπονες και πολυετείς προσπάθειες, το 2002 περιήλθε εκ νέου και αποκλειστικά στα χέρια των Ελλήνων μελών η διοίκηση του Ελληνικού Ναυτικού Ομίλου Αλεξανδρείας. Έχει αναγνωρισμένο δικαίωμα από τις Αιγυπτιακές Αρχές να διοικείται αποκλειστικά από Έλληνες. Παραμένει, ωστόσο, εγγεγραμμένος μεγάλος αριθμός μελών αιγυπτιακής ιθαγένειας.

Στην Αλεξάνδρεια υπάρχει και το σπίτι όπου έμενε ο μεγάλος Έλληνας ποιητής, Κωνσταντίνος Καβάφης, από το 1908 μέχρι τον θάνατό του, το 1933. Τιμήθηκε ως ο καλύτερος ποιητής του αιώνα. Στο σπίτι του, που λειτουργεί ως Μουσείο, ο επισκέπτης μπορεί να ακούσει απαγγελίες ποιημάτων του, να δει προσωπικά του αντικείμενα, φωτογραφίες από τη ζωή του, τη διαθήκη του, το υπνοδωμάτιο καθώς και το γραφείο του. Μια αίθουσα του σπιτιού είναι αφιερωμένη στον Καϊρινό Στρατή Τσίρκα, από τους αξιολογότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς.

____________________________

· Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

__________________________

Πάνω από την Αλεξάνδρεια δεσπόζει ο ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (1847), σημείο αναφοράς για την ιστορική πόλη και για τον ελληνισμό της, με την εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική του. Ο ναός, που παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα φθοράς από το χρόνο, αλλά και από τις εμβαλωματικές επισκευές, που είχαν επιχειρηθεί κατά καιρούς, αποκαταστάθηκε πλήρως, με την αποκλειστική χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση. Η τελετή Θυρανοιξίων του Ναού πραγματοποιήθηκε στις 2 Απριλίου του 2006, από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τον Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Θεόδωρο Β΄, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια.

________________________

· Οι «Πόντιοι της Ερήμου»

______________________

Θα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί ότι στο Σινά, και ειδικότερα στην Ιερά Μονή του Σινά της Αγίας Αικατερίνης, υπάρχουν και οι Βεδουίνοι Γκεμπελία, οι επονομαζόμενοι «Πόντιοι της Ερήμου», που είναι από τις αρχαιότερες φυλές και συνδέθηκαν με το Μοναστήρι. Μιλάνε ελληνικά, και παρ΄ ότι εξισλαμισθέντες, διατηρούν ακόμη πολλές χριστιανικές παραδόσεις. Η παρουσία τους ανάγεται στην εποχή του Ιουστινιανού, ο οποίος έκτισε το Μοναστήρι και εγκατέστησε τότε 200 οικογένειες Ελλήνων του Πόντου και της Αλεξάνδρειας για να υπερασπίζονται και να υπηρετούν τους μοναχούς. Με την πάροδο των αιώνων, ο πληθυσμός αυτός αναμείχθηκε με αραβικές φυλές, και εξισλαμίσθηκε περί τον 7ο-8ο αιώνα. Ποτέ, όμως, δεν έπαψαν να θεωρούν εαυτούς Ρωμιούς.


 * Πηγή:** ΑΠΕ-ΜΠΕ